آیا تا به حال هنگام بلند شدن از جای خود، خم شدن یا کشش، صدای «تق تق» یا «کریپ» از مفاصلتان شنیدهاید؟ این پدیده، که در افراد زیادی در هر سنی دیده میشود، گاهی اوقات میتواند نگرانیهایی را ایجاد کند. آیا این صداها نشانهای از یک مشکل جدی هستند یا صرفاً بخشی طبیعی از عملکرد بدن ما محسوب میشوند؟ در بیشتر موارد، صدا دادن مفاصل بیخطر است، اما در برخی شرایط، میتواند زنگ هشداری برای یک وضعیت جدیتر باشد. هدف این محتوا، ارائه یک راهنمای جامع و قابل فهم در مورد علت صدا دادن مفاصل است. ما به بررسی دلایل رایج و غیررایج این صداها، تشخیص زمانهایی که باید نگران شد و به پزشک مراجعه کرد، و ارائه راهکارهای عملی برای پیشگیری و بهبود سلامت مفاصل میپردازیم. با اطلاعاتی که در این مقاله کسب میکنید، میتوانید با آگاهی بیشتری نسبت به وضعیت مفاصل خود تصمیم بگیرید و در صورت نیاز، گامهای لازم برای حفظ سلامتی آنها را بردارید.
صدا دادن مفاصل چیست؟ مکانیسمهای اساسی بدن
برای درک بهتر علت صدا دادن مفاصل، ابتدا باید با ساختار ساده یک مفصل آشنا شویم. مفصل نقطهای است که دو یا چند استخوان به هم میرسند. این نقاط حیاتی بدن توسط اجزای مختلفی پشتیبانی میشوند:
- غضروف: یک بافت صاف و لغزنده که انتهای استخوانها را میپوشاند و به حرکت روان آنها کمک میکند.
- مایع سینوویال: مایعی غلیظ و ژلهای که فضای بین استخوانها را پر میکند و نقش روانکننده و ضربهگیر را دارد.
- رباطها: باندهای محکم بافتی که استخوانها را به یکدیگر متصل نگه میدارند و پایداری مفصل را فراهم میکنند.
- تاندونها: بافتهایی که عضلات را به استخوانها وصل میکنند و به حرکت مفصل کمک میکنند.
پدیده صدا دادن مفاصل، که از نظر پزشکی به آن «کرپیتاسیون» (Crepitation) نیز گفته میشود، اغلب به دو دلیل اصلی اتفاق میافتد:
- **ترکیدن حبابهای گاز:** شایعترین و بیخطرترین علت، آزاد شدن حبابهای گاز (مانند نیتروژن، اکسیژن و دی اکسید کربن) است که به طور طبیعی در مایع سینوویال مفصل حل شدهاند. وقتی مفصل تحت فشار قرار میگیرد یا به سرعت حرکت میکند، این حبابها میترکند و صدایی شبیه به «تق تق» ایجاد میکنند.
- حرکت تاندونها و رباطها: گاهی اوقات، تاندونها یا رباطهای اطراف مفصل هنگام حرکت از روی برجستگیهای استخوانی یا یکدیگر لیز میخورند و به جای اولیه خود باز میگردند که این عمل میتواند صدایی ایجاد کند.
دلایل رایج و بیخطر صدا دادن مفاصل
بیشتر اوقات، صدا دادن مفاصل جای نگرانی ندارد و دلایل ساده و طبیعی دارد که در ادامه به آنها میپردازیم:
خروج حبابهای گاز از مایع سینوویال
همانطور که پیشتر اشاره شد، این شایعترین علت صدا دادن مفاصل است. فضای مفصلی حاوی مایع سینوویال است که غضروفها را روان کرده و حاوی گازهای حل شدهای مانند نیتروژن است. هنگامی که مفصل کشیده یا خم میشود، تغییرات فشار در مایع سینوویال میتواند باعث تشکیل حبابهای کوچک گاز شود. وقتی این حبابها ناگهان پاره میشوند، صدایی شبیه به «تق تق» شنیده میشود. این پدیده کاملاً طبیعی است و نشاندهنده هیچ گونه آسیب یا بیماری نیست.
حرکت تاندونها و رباطها
در اطراف مفاصل، تاندونها (که عضلات را به استخوانها متصل میکنند) و رباطها (که استخوانها را به یکدیگر وصل میکنند) وجود دارند. گاهی اوقات این تاندونها یا رباطها در حین حرکت مفصل از روی برجستگیهای استخوانی یا از روی یکدیگر عبور میکنند. این حرکت میتواند باعث ایجاد صدای «کلیک» یا «تق تق» شود. برای مثال، صدا دادن مفاصل زانو هنگام خم و راست کردن، میتواند ناشی از حرکت تاندون کشکک باشد که روی استخوان ران حرکت میکند. این نوع صدا نیز معمولاً بیضرر است.
افزایش سن و فرسایش طبیعی غضروفها
با افزایش سن، غضروفهای مفصلی که انتهای استخوانها را میپوشانند، به طور طبیعی ممکن است کمی فرسوده شده و سطحشان زبرتر شود. این زبری میتواند اصطکاک بیشتری ایجاد کرده و منجر به شنیده شدن صداهایی از مفصل شود. این فرسایش بخشی طبیعی از روند پیری است و لزوماً به معنای آرتروز شدید نیست، مگر اینکه با درد یا علائم دیگر همراه باشد.
مقاله مرتبط: علت صدا دادن گوش؛ راز رهایی از این سوت آزاردهنده
فشار زیاد بر مفاصل و تغییر وضعیت ناگهانی
گاهی اوقات، فشار ناگهانی یا طولانیمدت بر مفاصل (به خصوص در صدا دادن مفاصل زانو و مچ پا) میتواند منجر به صدا شود. همچنین، تغییر وضعیت ناگهانی، مانند بلند شدن سریع از حالت نشسته یا درازکش، میتواند باعث جابجایی سریع مایع سینوویال و ترکیدن حبابهای گاز شود.
چه زمانی صدا دادن مفاصل نگرانکننده است؟ علائم هشدار دهنده
در حالی که اکثر صداهای مفصلی بیخطر هستند، اما مواردی وجود دارد که باید صدا دادن مفاصل را جدی گرفت و به پزشک مراجعه کرد. این صداها میتوانند نشانهای از یک مشکل جدیتر باشند اگر با یک یا چند مورد از علائم هشداردهنده زیر همراه باشند:
- همراهی با درد: اگر صدا دادن مفصل با درد (حاد، مزمن، مبهم یا تیز) همراه باشد، این جدیترین علامت هشدار دهنده است. درد نشان میدهد که چیزی فراتر از ترکیدن حبابهای گاز در مفصل وجود دارد.
- وجود تورم و التهاب در مفصل: تورم، گرمی و قرمزی در اطراف مفصل، به ویژه اگر ناگهانی رخ دهد، میتواند نشانه التهاب، عفونت یا آسیب دیدگی باشد.
- محدودیت در دامنه حرکت: اگر نمیتوانید مفصل خود را به طور کامل و آزادانه حرکت دهید یا احساس میکنید دامنه حرکتتان کاهش یافته است، این میتواند نشانه آسیب غضروفی یا سایر مشکلات داخلی مفصل باشد.
- قفل شدن یا خالی کردن مفصل: احساس اینکه مفصل «قفل» شده و نمیتوانید آن را حرکت دهید، یا حس «خالی کردن» مفصل (به ویژه در زانو)، میتواند نشاندهنده پارگی مینیسک یا وجود تکههای غضروف آزاد در مفصل باشد.
- شنیده شدن صداهای خرد شدن یا سابیده شدن (Grinding): تفاوت اساسی بین صدای «تق تق» ساده و صدای «خرد شدن» یا «سابیده شدن» این است که صدای دوم معمولاً نشاندهنده سایش استخوان به استخوان یا غضروفهای آسیبدیده است.
- قرمزی و گرمی در ناحیه مفصل: این علائم میتوانند نشاندهنده عفونت مفصل (آرتریت سپتیک) باشند که یک اورژانس پزشکی است و نیاز به درمان فوری دارد.
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، حتماً با یک پزشک متخصص ارتوپد مشورت کنید. تشخیص به موقع میتواند به پیشگیری از آسیبهای بیشتر و شروع درمان مناسب کمک کند.
دلایل پزشکی و جدیتر صدا دادن مفاصل
در برخی موارد، علت صدا دادن مفاصل به مشکلات پزشکی جدیتری مربوط میشود که نیاز به تشخیص و درمان تخصصی دارند:
آرتروز (استئوآرتریت)
آرتروز شایعترین نوع آرتریت است که با سایش و تخریب غضروف مفصلی مشخص میشود. در این حالت، سطح صاف غضروف از بین میرود و استخوانها به یکدیگر ساییده میشوند که میتواند منجر به درد، سفتی و شنیده شدن صداهای خرد شدن یا سابیده شدن (به جای تق تق ساده) از مفصل شود. صدا دادن مفاصل زانو و لگن به ویژه در افراد مسن میتواند نشانه آرتروز باشد.
سندرم درد پاتلوفمورال (زانو درد دوندهها)
این سندرم باعث درد در جلوی زانو، به ویژه اطراف و زیر کشکک زانو میشود. این درد اغلب با فعالیتهایی مانند دویدن، پریدن، بالا و پایین رفتن از پلهها یا نشستن طولانی مدت همراه است. عدم تراز کشکک یا ضعف عضلات چهارسر ران میتواند باعث اصطکاک و ایجاد صدا در زانو شود.
مقاله مرتبط: درمان آب آوردن زانو با طب سنتی دکتر خیراندیش
شکستگی یا آسیب غضروف (کندرومالاسی)
آسیب دیدگی غضروف مفصلی، چه در اثر ضربه مستقیم (مانند تصادف یا سقوط) و چه به دلیل استفاده بیش از حد و فرسایش، میتواند باعث ایجاد صدا در مفصل شود. کندرومالاسی کشکک، به معنی نرم شدن یا آسیب دیدن غضروف زیر کشکک زانو است که میتواند درد و صدای خرد شدن ایجاد کند.
پارگی مینیسک
مینیسک دو قطعه غضروف هلالی شکل در زانو است که به عنوان ضربهگیر عمل میکند. پارگی مینیسک، اغلب ناشی از حرکات پیچشی ناگهانی، میتواند باعث درد، تورم، قفل شدن مفصل و شنیده شدن صدای «کلیک» یا «تق تق» شود، به ویژه هنگام خم و راست کردن زانو.
تاندونیت و بورسیت
تاندونیت التهاب تاندون است (مثلاً تاندونیت کشکک یا تاندونیت روتاتور کاف شانه). بورسیت التهاب بورسها است؛ کیسههای کوچکی پر از مایع که اصطکاک بین استخوانها، تاندونها و عضلات را کاهش میدهند. هر دو حالت میتوانند منجر به درد و گاهی صداهای مفصلی شوند، زیرا بافتهای ملتهب ممکن است هنگام حرکت به یکدیگر ساییده شوند.
کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی
کمبود مواد مغذی خاص میتواند بر سلامت مفاصل تأثیر بگذارد و به طور غیرمستقیم باعث صدا دادن مفاصل شود:
- ویتامین D: برای جذب کلسیم و حفظ سلامت استخوانها ضروری است. کمبود آن میتواند منجر به ضعف استخوان و مشکلات مفصلی شود.
- کلسیم و منیزیم: برای استحکام استخوانها و عملکرد صحیح عضلات حیاتی هستند. کمبود آنها میتواند بر یکپارچگی ساختاری مفاصل و حمایت عضلانی تأثیر بگذارد.
- ویتامین C: برای تولید کلاژن، که جزء اصلی غضروف، تاندونها و رباطها است، ضروری است.
- ویتامین B12: برای سلامت اعصاب و استخوانها مهم است و کمبود آن میتواند به مشکلات اسکلتی-عضلانی کمک کند.
ناهنجاریهای ساختاری مفصل و عفونت مفصل
مشکلات مادرزادی یا اکتسابی در شکل استخوانها یا تراز مفصل میتوانند منجر به حرکت غیرطبیعی و ایجاد صدا شوند. همچنین، عفونت مفصل (آرتریت سپتیک) یک وضعیت بسیار جدی است که با درد شدید، تورم، قرمزی، گرمی و تب همراه است و نیاز به درمان فوری دارد.
صدا دادن مفاصل در گروههای خاص
صدا دادن مفاصل میتواند در گروههای سنی و وضعیتهای خاص، ویژگیها و ملاحظات متفاوتی داشته باشد:
نوجوانان و جوانان
در نوجوانان و جوانان، صدا دادن مفاصل اغلب بیخطر است و معمولاً با رشد سریع بدن، افزایش انعطافپذیری و فعالیت بدنی زیاد مرتبط است. مفاصل آنها ممکن است به دلیل شل بودن طبیعی رباطها یا تغییرات سریع در ساختار استخوانی و عضلانی، بیشتر صدا دهند. با این حال، اگر این صداها با درد، تورم یا محدودیت حرکت همراه باشند، باید توسط پزشک بررسی شوند تا از مشکلات احتمالی مانند آسیبهای ورزشی یا ناهنجاریهای رشد اطمینان حاصل شود.
ورزشکاران
ورزشکاران، به دلیل انجام حرکات تکراری و فشار زیاد بر مفاصل، ممکن است بیشتر صدا دادن مفاصل را تجربه کنند. در بسیاری از موارد، این صداها به دلیل حرکت تاندونها و رباطها یا ترکیدن حبابهای گاز است و بیخطر تلقی میشود. اما، ورزشکاران بیشتر در معرض آسیبهای ورزشی مانند پارگی مینیسک، آسیب رباطها یا غضروفها هستند که میتواند با صدا، درد و تورم همراه باشد. اهمیت گرم کردن مناسب قبل از ورزش و سرد کردن پس از آن، و همچنین استفاده از تکنیکهای صحیح، برای پیشگیری از آسیبها و کاهش صداهای مفصلی در این گروه حیاتی است.
زنان باردار
زنان در دوران بارداری ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی (مانند افزایش هورمون ریلکسین که باعث شل شدن رباطها میشود) و افزایش وزن، صدا دادن مفاصل بیشتری را تجربه کنند. این شل شدن رباطها میتواند منجر به بیثباتی خفیف در مفاصل، به ویژه در ناحیه لگن و زانو، و در نتیجه ایجاد صدا شود. این پدیده معمولاً موقتی است و پس از زایمان برطرف میشود. با این حال، در صورت بروز درد شدید یا سایر علائم نگرانکننده، مشورت با پزشک توصیه میشود.
راههای پیشگیری از صدا دادن مفاصل
با رعایت چند نکته ساده در سبک زندگی و رژیم غذایی، میتوان به طور قابل توجهی از صدا دادن مفاصل و مشکلات احتمالی آینده آنها پیشگیری کرد:
فعالیت بدنی منظم و حرکات کششی
ورزش منظم یکی از بهترین راهها برای حفظ سلامت مفاصل است. فعالیتهایی مانند شنا، یوگا، پیادهروی و دوچرخهسواری به افزایش جریان مایع سینوویال کمک کرده، انعطافپذیری را بالا میبرند و عضلات اطراف مفاصل را تقویت میکنند. حرکات کششی نیز برای حفظ دامنه حرکتی کامل مفاصل و جلوگیری از خشکی آنها بسیار مهم هستند. این فعالیتها فشار بر مفاصل را کاهش داده و از سایش غضروفها جلوگیری میکنند.
تقویت عضلات اطراف مفاصل
عضلات قوی اطراف مفاصل، مانند عضلات چهارسر ران برای زانو، نقش حمایتی مهمی ایفا میکنند. با تقویت این عضلات، فشار مستقیم بر مفصل کاهش یافته و ثبات آن افزایش مییابد که به نوبه خود میتواند از تق تق مفاصل جلوگیری کند.
کنترل وزن
اضافه وزن، به ویژه بر روی مفاصل تحملکننده وزن مانند زانوها، لگن و کمر، فشار زیادی وارد میکند. کاهش وزن میتواند به طور چشمگیری این فشار را کاهش داده و از فرسایش زودهنگام غضروفها و ایجاد صدا در مفاصل جلوگیری کند.
رژیم غذایی سالم و غنی از مواد مغذی
یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از ویتامینها و مواد معدنی برای سلامت مفاصل حیاتی است:
- ویتامین D و کلسیم: برای استحکام استخوانها و جلوگیری از پوکی استخوان.
- ویتامین C: برای تولید کلاژن، جزء اصلی غضروف.
- امگا 3: دارای خواص ضد التهابی است که میتواند به کاهش التهاب و درد مفاصل کمک کند.
- آنتیاکسیدانها: موجود در میوهها و سبزیجات، به محافظت از سلولهای مفصلی در برابر آسیب کمک میکنند.
هیدراته نگه داشتن بدن
مصرف کافی آب برای حفظ کیفیت مایع سینوویال، که نقش روانکننده در مفاصل را دارد، بسیار مهم است. کمآبی میتواند باعث غلیظ شدن مایع سینوویال و کاهش خاصیت روانکنندگی آن شود.
پرهیز از بیحرکتی طولانی مدت و وضعیت صحیح بدنی
نشستن یا ایستادن طولانی مدت میتواند باعث خشکی و سفتی مفاصل شود. بلند شدن و حرکت کردن منظم در طول روز به گردش مایع سینوویال و جلوگیری از خشکی مفاصل کمک میکند. همچنین، رعایت وضعیت صحیح بدنی هنگام نشستن، ایستادن و حمل اشیاء، از وارد آمدن فشار غیرضروری به مفاصل جلوگیری میکند.
شیوههای درمان صدا دادن مفاصل (در صورت نیاز به درمان)
اگر صدا دادن مفاصل شما با درد، تورم یا محدودیت حرکت همراه است، ممکن است نیاز به درمان داشته باشید. شیوههای درمان بسته به علت صدا دادن مفاصل و شدت آن متفاوت است:
تغییر سبک زندگی
اولین گام اغلب شامل اصلاح فعالیتهای روزانه، کاهش وزن (در صورت لزوم) و انجام تمرینات ورزشی هدفمند است. این تغییرات میتوانند فشار بر مفاصل را کاهش داده و به بهبود عملکرد آنها کمک کنند.
فیزیوتراپی و توانبخشی
یک فیزیوتراپیست میتواند تمرینات اختصاصی برای تقویت عضلات اطراف مفصل، افزایش انعطافپذیری و بهبود مکانیک مفصل طراحی کند. این تمرینات به بازیابی دامنه حرکتی و کاهش درد و صداهای مفصلی کمک میکنند.
مصرف مکملهای غذایی
در برخی موارد و با مشورت پزشک، مصرف مکملهای غذایی میتواند مفید باشد. برخی از مکملهای رایج برای سلامت مفاصل عبارتند از:
- گلوکوزامین و کندرویتین: این مواد سازنده غضروف هستند و میتوانند به حفظ سلامت غضروفها کمک کنند.
- کلاژن (نوع 2): جزء اصلی غضروف مفصلی است و ممکن است به بازسازی و ترمیم آن کمک کند.
- امگا 3: دارای خواص ضد التهابی قوی است.
- زردچوبه (کورکومین): یک ضد التهاب طبیعی قوی.
- ترکیبات آووکادو و سویا (مانند آوودین یا سورناندین): میتوانند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفاصل در برخی بیماران مبتلا به آرتروز کمک کنند.
دارودرمانی
برای کنترل درد و التهاب، پزشک ممکن است مسکنها (مانند استامینوفن) یا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن را تجویز کند. توجه: مصرف هرگونه دارو باید با تجویز و نظارت پزشک باشد.
تزریقات مفصلی
در موارد خاص، تزریقات داخل مفصلی میتوانند به کاهش درد و التهاب کمک کنند:
- تزریق کورتیکواستروئیدها: برای کاهش التهاب شدید.
- تزریق اسید هیالورونیک (ژل درمانی): برای روانسازی مفصل و بهبود خواص مایع سینوویال.
جراحی
در موارد شدید آسیب غضروف، پارگی رباط یا مینیسک، یا آرتروز پیشرفته که به درمانهای دیگر پاسخ نمیدهد، جراحی ممکن است گزینهای ضروری باشد. جراحیهایی مانند آرتروسکوپی (برای ترمیم یا برداشتن بخشهای آسیبدیده) یا تعویض مفصل (مانند تعویض مفصل زانو یا لگن) از جمله روشهای درمانی هستند.
استراحت، یخ، فشار، بالا نگه داشتن (RICE)
برای آسیبهای حاد مفصلی، پروتکل RICE (Rest, Ice, Compression, Elevation) میتواند به کاهش درد و تورم کمک کند.
نتیجهگیری
صدا دادن مفاصل، از جمله صدا دادن مفاصل زانو، صدا دادن مفاصل انگشتان، صدا دادن مفاصل کمر و صدا دادن مفاصل گردن، پدیدهای بسیار شایع است که در اغلب موارد بیخطر بوده و ناشی از مکانیسمهای طبیعی بدن مانند ترکیدن حبابهای گاز در مایع سینوویال یا حرکت تاندونها و رباطها است. با این حال، اهمیت دارد که به بدن خود گوش دهید. اگر این صداها با علائم هشداردهندهای مانند درد، تورم، قرمزی، گرمی، محدودیت در دامنه حرکت، قفل شدن مفصل یا شنیده شدن صداهای خرد شدن همراه باشند، مراجعه به پزشک متخصص ارتوپد ضروری است. اتخاذ یک سبک زندگی سالم، شامل فعالیت بدنی منظم، تقویت عضلات اطراف مفاصل، کنترل وزن و رژیم غذایی غنی از مواد مغذی و آب کافی، بهترین راه برای حفظ سلامت طولانیمدت مفاصل و پیشگیری از مشکلات احتمالی است. با آگاهی و مراقبت مناسب، میتوانید مفاصل سالمتری داشته باشید و زندگی فعالتری را تجربه کنید.
سوالات متداول
آیا ترکاندن قولنج انگشتان دست باعث آرتروز یا بزرگ شدن مفاصل میشود؟
خیر، تحقیقات علمی تاکنون ارتباطی بین ترکاندن قولنج انگشتان دست و بروز آرتروز یا بزرگ شدن مفاصل پیدا نکردهاند. صدای قولنج ناشی از آزاد شدن حبابهای گاز در مایع سینوویال است و به بافتهای مفصلی آسیبی نمیرساند.
بهترین رژیم غذایی و مکملها برای چرب کردن مفاصل و کاهش صدا دادن آنها چیست؟
برای حفظ سلامت مفاصل، رژیم غذایی غنی از امگا 3 (ماهیهای چرب، بذر کتان)، ویتامین C (مرکبات، فلفل دلمهای)، ویتامین D (ماهی، لبنیات غنیشده) و کلسیم (لبنیات، سبزیجات برگ سبز) توصیه میشود. همچنین، مصرف آب کافی برای حفظ کیفیت مایع سینوویال ضروری است. مکملهایی مانند گلوکوزامین، کندرویتین، کلاژن نوع 2 و عصاره زردچوبه (کورکومین) نیز ممکن است با مشورت پزشک مفید باشند، اما نمیتوانند مفاصل را به معنای واقعی «چرب» کنند.
صدا دادن مفاصل در کودکان و نوزادان نشانه چیست و چه زمانی باید نگران بود؟
صدا دادن مفاصل در کودکان و نوزادان معمولاً طبیعی است و به دلیل شل بودن طبیعی رباطها یا رشد سریع بدن اتفاق میافتد و اغلب بیضرر است. با این حال، اگر این صداها با درد، تورم، قرمزی، محدودیت حرکتی، یا لنگیدن همراه باشند، باید برای بررسی بیشتر به پزشک متخصص اطفال یا ارتوپد مراجعه کرد.
آیا کمبود آب بدن میتواند به طور مستقیم باعث صدا دادن مفاصل شود یا آن را تشدید کند؟
بله، کمبود آب بدن میتواند به طور غیرمستقیم بر سلامت مفاصل تأثیر بگذارد. مایع سینوویال که به عنوان روانکننده در مفاصل عمل میکند، عمدتاً از آب تشکیل شده است. کمآبی میتواند باعث غلیظ شدن این مایع و کاهش خاصیت روانکنندگی آن شود که ممکن است به خشکی مفاصل و افزایش احتمال صدا دادن آنها کمک کند.
چه نوع ورزشهایی برای تقویت مفاصل و کاهش صدا دادن آنها مفیدتر است و کدام حرکات را باید با احتیاط انجام داد؟
ورزشهای کمبرخورد مانند شنا، دوچرخهسواری، یوگا و پیادهروی سریع برای تقویت عضلات اطراف مفاصل و افزایش انعطافپذیری آنها بسیار مفید هستند. حرکات کششی نیز به حفظ دامنه حرکتی کمک میکنند. ورزشهایی که شامل پرشهای زیاد، دویدن روی سطوح سخت یا حرکات پیچشی ناگهانی هستند (به ویژه اگر مفصل آسیبدیده باشد) باید با احتیاط یا تحت نظر مربی و فیزیوتراپیست انجام شوند.
مقاله مرتبط:
نظرات کاربران